Εδιμβούργο: Δίπλα στο ποτάμι

Το Εδιμβούργο το διασχίζει ένα ποτάμι το οποίο δε θα το δεις στο κέντρο της πόλης. Περνάει όμως πολύ κοντά από σημεία που θα κάνεις βόλτα όλη μέρα. Το όνομα του είναι Water of Leith και έχει μήκος 35 χιλιομέτρων.

Αν θέλεις, μπορείς να ακούσεις τη συνέχεια ή να με ακολουθήσεις στο Spotify. O χρόνος αφήγησης είναι 19 λεπτά και 25 δευτερόλεπτα.

Αλλιώς συνεχίζεις την ανάγνωση…

Το ποτάμι ξεκινάει αρκετά πιο έξω από το Εδιμβούργο, στους λόφους Pentland Hills.
Kυλά μέσα από το παραμυθένιο Dean Village, το γραφικό Stockbridge και περνά κοντά από το πολυφωτογραφημένο καμπυλωτό στενάκι Circus Lane, τα οποία βρίσκονται όλα ακριβώς κάτω από το κέντρο της πόλης.
Τελικά ο ποταμός Leith καταλήγει στο λιμάνι του Leith και τo Firth of Forth που φτάνει μέχρι τη Βόρεια Θάλασσα.

Οι γέφυρες

Firth σημαίνει εκβολή, Forth είναι το όνομα ενός άλλου ποταμού που ξεκινάει από το Stirling (αν σου θυμίζει κάτι το όνομα είναι από την ταινία Braveheart), άρα Firth of Forth = η εκβολή του ποταμού Forth. Εκεί βρίσκονται 3 γέφυρες:

1 ◈ Forth Bridge | Η χαρακτηριστική σιδηροδρομική κόκκινη γέφυρα του Εδιμβούργου, η οποία είναι μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO. Το χρώμα της έχει πάρει το όνομα Forth Bridge Red. Παλαιότερα το βάψιμο της γέφυρας δεν τελείωνε ποτέ. Μέχρι να φτάσουν την ανανέωση της μπογιάς στο τέλος της γέφυρας, έπρεπε να ξεκινήσουν πάλι από την αρχή γιατί το πρώτο σημείο είχε ξεφτίσει και χρειαζόταν ξανά ένα πέρασμα.

Η έκφραση Like painting the Forth bridge σημαίνει ότι κάτι δεν τελειώνει ποτέ, σαν το δικό μας γιοφύρι της Άρτας.

2 ◈ Forth Road Bridge | Παλιά οδική γέφυρα, με περιορισμένη χρήση σήμερα.

3 ◈ Queensferry Crossing | Η καινούρια γέφυρα που άνοιξε το 2017. Είναι η πιο ψηλή γέφυρα της Μεγάλης Βρετανίας.

Water of Leith

Ο ποταμός Leith εκβάλει λίγο πιο χαμηλά από τον ποταμό Forth και τις 3 γέφυρες, στο λιμάνι του Leith (Port of Leith).

Ένα κομμάτι του ποταμού Leith, μήκους 19.6 χιλιομέτρων ονομάζεται Water of Leith Walkway ή σκέτο The Walkway και προσφέρεται για περίπατο ή ποδήλατο. Είναι μια μαγευτική διαδρομή που περνάει από καταπράσινα σημεία, γεφυράκια και καμπυλωτά στενάκια.

Μην τρομάξεις και παρατήσεις το άρθρο, δε σου προτείνω να το περπατήσεις ολόκληρο, εγώ δεν το έκανα, θα αναφερθώ μόνο σε κάποια σημεία που μπορείς να πας και απευθείας.

Αν πάλι θέλεις να το κάνεις ολόκληρο, θα βρεις χρήσιμες πληροφορίες και χάρτες στο επίσημο site του Water of Leith. Έχει και σελίδα με audio για να ακούς καθώς περπατάς. Αυτή η πολύ ωραία ιδέα ονομάζεται Audit Trail. Πάντως δεν χρειάζεται να είσαι κανένας έμπειρος περιπατητής για να κάνεις τη διαδρομή, χρόνο και όρεξη θες. Την επόμενη φορά λέω να το δοκιμάσω.

Μια μόνο συμβουλή: Αν αποφασίσεις να περπατήσεις δίπλα στο ποτάμι, έχε υπόψη σου ότι η κλίση του εδάφους είναι προς το λιμάνι Leith. Καλό είναι να ακολουθήσεις τη φορά του ποταμού. Μιλάω από προσωπική εμπειρία, γιατί αρχικά το πήρα ανάποδα.

Πάμε λοιπόν να επισκεφθούμε μερικά σημεία. Τα 3 πρώτα βρίσκονται στα περίχωρα της πόλης. Από εκεί θα περάσεις μόνο αν αποφασίσεις να κάνεις ολόκληρη τη διαδρομή ή να πας στοχευμένα. Ίσως και να τα αναφέρω για δικούς μου συναισθηματικούς λόγους.

Τα άλλα 4 όμως σίγουρα ενδιαφέρουν όποιον επισκέπτεται το Εδιμβούργο, γιατί βρίσκονται ακριβώς κάτω από το κέντρο της πόλης.

Σε αυτά μπορείς να πας απευθείας από το κέντρο της πόλης ή να ξεκινήσεις από το πρώτο και ακολουθώντας το ποτάμι να φτάσεις στο τελευταίο.

1. Balerno

Από αυτήν την περιοχή ξεκινάει το Walkway, η μεγάλη διαδρομή. Για να πας εκεί, υπάρχει λεωφορείο που περνάει από το κέντρο του Εδιμβούργου με καταληκτικό σταθμό Balerno (λεωφορείο 44).

2. Currie

Λίγο παρακάτω βρίσκεται το χωριό Currie, το οποίο δεν θα το βρεις σε κανέναν τουριστικό οδηγό. Εγώ τυχαίνει να το ξέρω γιατί είναι το κοντινότερο χωριό στο Campus του πανεπιστημίου Heriot-Watt University, το οποίο βρίσκεται στην περιοχή Riccarton. Το Heriot- Watt University είναι αυτό που με φιλοξένησε για έναν χρόνο και μου γνώρισε τη μαγεία της Σκωτίας και του Εδιμβούργου.

Το χωριό Currie λοιπόν είναι το μέρος που ως φοιτήτρια όποτε βαριόμουν, είχα άγχος ή έγνοιες έδινα ραντεβού με φίλους στην πόρτα της εστίας και περπατούσαμε μέχρι εκεί. Διασχίζαμε δέντρα, περνούσαμε κάτι αλογάκια, αφήναμε ένα κρυμμένο νεκροταφείο και περιπλανιόμασταν στη σκωτσέζικη εξοχή.

Ανεβαίναμε τη γέφυρα του σιδηροδρομικού σταθμού Curriehill, περνούσαμε στην απέναντι πλευρά και σιγά σιγά μπαίναμε στο χωριό περπατώντας τον δρόμο Curriehill Castle Drive, χωρίς να ξέρουμε ότι εκεί, όπως λέει και το όνομα, τον 16ο αιώνα υπήρχε κάστρο. Φτάναμε στο κέντρο του χωριού όπου καμιά φορά πετυχαίναμε καμιά σκωτσέζικη γιορτή ή πηγαίναμε σε κάποια από τις τοπικές παμπ. Το θέμα είναι ότι ως γνήσιοι φοιτητές δεν περάσαμε ποτέ τον κεντρικό δρόμο. Θεωρούσαμε ήδη αρκετή εξερεύνηση το να πάμε μέχρι το χωριό και όλες οι βόλτες τελείωναν σε μια pub. Ακριβώς όμως πίσω του περνάει το ποτάμι Leith και το Walkway.

Αλλά πού μυαλό τότε!

Το χωριό είναι ένα ήσυχο μέρος με ντόπιους. Αν βρεθείς εκεί ή σε οποιοδήποτε άλλο μέρος μακριά από το τουριστικό κέντρο της πόλης, δοκίμασε εκείνες τις pub για να νιώσεις πιο αυθεντικά.

3. Water of Leith visitor’s center

Αρκετές στάσεις λεωφορείου (λεωφορείο 44 – Balerno) από τα προηγούμενα βρίσκεται το κτίριο που φιλοξενεί τις δράσεις για το ποτάμι, εκθέσεις, καφέ, μαγαζάκι και προγράμματα εκπαιδευτικών επισκέψεων.

Τα επόμενα σημεία βρίσκονται κάτω από το κέντρο της πόλης.

4. Dean Village | 10 λεπτά από την αρχή της Princes street [ Queensferry street ]

Το Dean Village βρίσκεται περίπου στο ύψος της περιοχής West End και του κάστρου.

Χάρτης εδώ

Αν πάρεις τον δρόμο QueensFerry που ξεκινάει από την αρχή της Princes Street, θα περάσεις pub και εστιατόρια, θα συνεχίσεις σε γραφικές γειτονιές της πόλης, καθόλου τουριστικές και σε 10 λεπτά θα βγεις στη γέφυρα του Dean Village.

Μα δεν έχουν ονειρεμένα ονόματα? Η Princes street συναντάει τον δρόμο Queensferry, δίπλα του είναι η Hope street και το Hope lane. Εκεί βρίσκεται μια pub με το όνομα Angel’s share.

H γέφυρα φτιάχτηκε για να ενώσει το Dean Village με τη Νέα Πόλη του Εδιμβούργου που τα χωρίζε ο ποταμός Leith.

Το παραμυθένιο τοπίο του Dean Village με τα νερά και τη βλάστηση, ήταν κάποτε μια βιομηχανική περιοχή με νερόμυλους. Στο κέντρο του χωριού θα προσέξεις ένα κόκκινο κτίριο με πύργους και τοξωτά παράθυρα που μοιάζει πριγκιπικό.

Ονομάζεται Well Court και καθόλου πριγκιπικούς σκοπούς δεν είχε. Χτίστηκε τον 19ο αιώνα ως εργατικές κατοικίες για τους ανθρώπους που εργαζόταν στην περιοχή.

Το ενδιαφέρον με αυτό το κτίριο είναι ότι σε αντίθεση με άλλες εργατικές κατοικίες, είχε στόχο να παρέχει υψηλού επιπέδου διαμονή στους εργάτες και να γίνει πρότυπο. Είχε βέβαια κάποιους κανόνες για τους ενοικιαστές, όπως ότι απαιτούνταν να πηγαίνουν κάθε Κυριακή στην εκκλησία και να μην πίνουν.

Ακολουθώντας το μονοπάτι Water of Leith στο τέλος του Dean Village θα περπατήσεις κυκλικά δίπλα στο St. Bernard’s Well, ένα στρογγυλό κτίριο που χτίστηκε γύρω από μια ιαματική πηγή.

Το όνομα του το πήρε από τον Άγιο Βερνάρδο. Αν το προσέξεις θυμίζει το μνημείο του Λυσικράτη στο κέντρο της Αθήνας.

Η πηγή του Αγίου Βερνάρδου ανοίγει τις πόρτες της στα πλαίσια του φεστιβάλ Doors Open Days. Έναν θεσμό ο οποίος κάποιες μέρες το χρόνο, επιτρέπει την είσοδο και την ξενάγηση σε κτίρια της Σκωτίας που δεν είναι επισκέψιμα.

Εδώ κοντά βρίσκονται βρίσκονται 2 μουσεία. To National Modern Gallery – One & το National Modern Gallery – Two. Πηγαίνοντας προς τα εκεί θα συναντήσεις ένα στενάκι που κάποτε είχε στάβλους, το Belford Mews.

5. Stockbridge | 11 λεπτά από τη μέση της Princes street [ Frederick street ]

 

Αμέσως μετά το Dean Village και την πηγή του Αγίου Βερνάρδου, ακολουθεί το Stockbridge. Μια επίσης πολύ γραφική περιοχή που κάποτε ήταν χωριό έξω από το Εδιμβούργο. Το όνομα της προέρχεται από την πρώτη ξύλινη γέφυρα που φτιάχτηκε.

Από το κέντρο της πόλης μπορείς να το προσεγγίσεις από την οδό Frederick. Τη μεσαία κάθετη της Νέας Πόλη, αυτήν που ξεκινάει ευθεία επάνω από το άγαλμα του καβαλάρη στους κήπους της Princess Street. Σε 11 λεπτά είσαι στην καρδιά της περιοχής.

Χάρτης εδώ

Πριν όμως φτάσεις στο Stockbridge, περνάς έξω από το σπίτι που γεννήθηκε ο James Clerk Maxwell.

Αν είσαι των θετικών επιστημών τον ξέρεις από το κεφάλαιο της ηλεκτρομαγνητικής θεωρίας. Αυτό όμως που ίσως να μην ξέρεις είναι ότι ο Maxwell τράβηξε την πρώτη έγχρωμη φωτογραφία, εδώ στο Εδιμβούργο το 1861. Φωτογράφισε 3 φορές το ίδιο αντικείμενο, μια με κόκκινο φίλτρο, μια με πράσινο και μια με μπλε και στη συνέχεια τα συνδύασε σε μια φωτογραφία.

Συνεχίζοντας την India Street που βρίσκεται το σπίτι,  στο δεξί σου χέρι θα περάσεις από έναν κυκλικό οικισμό. Ονομάζεται Royal Circus και χτίστηκε τον 19ο αιώνα με πολυτελείς κατοικίες.

Πίσω από τα συγκροτήματα πολυτελών κατοικιών, έφτιαχναν και έναν βοηθητικό δρόμο (mews lane) για να φιλοξενεί τους στάβλους των πλούσιων ενοίκων και τους υπηρέτες. Έτσι και εδώ, πίσω από το  Royal Circus, φτιάχτηκε το δρομάκι Circus Lane.

Αυτός όμως ο βοηθητικός δρόμος, σήμερα δύο αιώνες μετά, έμελλε να γίνει πιο διάσημος από τον αρχικό πολυτελή δρόμο. To Circus Lane είναι ένα από τα πιο instagrammable σημεία, ένας καμπυλωτός δρόμος που συναγωνίζεται σε ομορφιά τη Victoria street. Ίσως και να είναι ο πρώτος καμπυλωτός δρόμος της πόλης γιατί έγινε τον 18ο αιώνα, ενώ η Victoria Street έγινε τον 19ο.

Καθώς περπατάς το Circus Lane, στο βάθος ξεχωρίζει η κορυφή  μιας εκκλησίας, αν την ακολουθήσεις θα φτάσεις στο St. Stephen church στην καρδιά του Stockbridge.

Μια σημείωση | Το St Stephen Church δεν είναι πλέον εκκλησία, αλλά θέατρο.

Ο κύριος δρόμος της περιοχής είναι η Raeburn place. Εδώ κοντά θα βρεις το Stockbridge Market, μια υπαίθρια αγορά που λειτουργεί κάθε Κυριακή, αλλά και μαγαζιά, pub και φούρνους. Άλλα βρίσκονται επάνω στο ποτάμι, άλλα όχι, όμως όλα έχουν τη δική τους γοητεία.

Λίγο παρακάτω στη στροφή του ποταμού, υπάρχει μια συστάδα από πανομοιότυπα σπιτάκια χωρισμένα από παράλληλους δρόμους και ονομάζεται Stockbridge Colonies. Χτίστηκαν τον 19ο αιώνα και είναι το πρώτο από μια σειρά “colonies” που χτίστηκαν στην περιοχή του Εδιμβούργου με στόχο τη δημιουργία γειτονιών με σπίτια αξιοπρεπή και προσιτά (αν θυμάστε από το άρθρο για τη Νέα Πόλη, ήταν η εποχή που έψαχναν τρόπους να ξεφύγουν από την παλιά πόλη που είχε φτάσει τα όρια της).

Ακριβώς στην απέναντι πλευρά του ποταμού βρίσκονται οι βασιλικοί κήποι Royal Botanic Gardens.

Αναλυτική ξενάγηση της περιοχής μπορείς να διαβάσεις εδώ.

6. The Shore | 20 λεπτά με το τραμ, από το τέλος της Princes street [ Waverley station ]

Το ποτάμι Water of Leith, καταλήγει στη θάλασσα. Το σημείο που ενώνεται το ποτάμι με τη θάλασσα ονομάζεται The Shore και είναι λίγο πριν το λιμάνι (Port of Leith).

Από το κέντρο του Εδιμβούργου για να βγεις προς τη θάλασσα, θα πρέπει να πάρεις την οδό Leith Walk που βρίσκεται στο τέλος της Princes street, λίγο πριν φτάσεις στον λόφο Calton Hill. Η περιοχή αυτή ονομάζεται Waterloo.

Από εκεί περνάει και λεωφορείο και τραμ τα οποία κατεβαίνουν τον δρόμο Leith Walk. Κατεβαίνοντας με το τραμ, χαζεύοντας έξω από το παράθυρο, το Εδιμβούργο αρχίζει να γίνεται πιο πραγματική πόλη. Περνώντας από γειτονίες, βλέπεις μέσα σε σπίτια με ανοιχτές κουρτίνες. Έτσι το συνηθίζουν εδώ, δεν έχουν παντζούρια και τα αφήνουν όλα ανοιχτά και εσύ μπορείς και ξεκλέβεις μερικές ακόμη εικόνες.

Για τo The Shore πρέπει να κατέβεις μια στάση πριν το Leith Port. Εκεί βρίσκονται παραθαλάσσια μαγαζιά, όμορφα ανακαινισμένα κτίρια, λιμανίσια ατμόσφαιρα και pub με θαλασσινά. Επειδή δεν είναι τουριστική περιοχή, διάβασε τις ώρες λειτουργίας των καταστημάτων, μην πας εκεί και είναι όλα κλειστά.

Εμείς βρήκαμε μια pub ακριβώς πάνω στο νερό και ήταν σαν καντίνα ελληνικού καλοκαιριού.

Σαν όμως … γιατί χρειαζόσουν και θερμάστρα για να κάτσεις. Στο εσωτερικό του μαγαζιού έμπαινε ντόπιος κόσμος και έφερνε σε ελληνική ταβέρνα Σάββατο βραδάκι. Την pub την λένε, Teuchters και βρίσκεται επάνω στο νερό.

Σε εκείνο το συγκεκριμένο σημείο το νερό ονομάζεται King’s Landing γιατί το 1822, έφτασε εδώ ο Γεώργιος ο 4ος.

Ήταν ο πρώτος Άγγλος βασιλιάς που επισκέφθηκε τη Σκωτία από το 1650.

Αυτές τις αποβάθρες τις έφτιαξε ο John Rennie, ένας πολιτικός μηχανικός του 19ου αιώνα, ο οποίος είχε φτιάξει και τη London Bridge. Όχι αυτήν που βλέπεις αν πας σήμερα στο Λονδίνο, μια άλλη πιο παλιά. Αλλά αυτήν την ιστορία θα τη δούμε όταν θα γνωρίσουμε τις γέφυρες του Λονδίνου.

Ο μηχανικός Rennie εκτός από κατασκευές άφησε και παιδιά που συνέχισαν το έργο του και έδωσε το όνομα του εδώ στην περιοχή που ονομάζεται και Rennie’s isle. Εκεί υπάρχει ένας φάρος και ένα παγκάκι που κάθεται ένα άγαλμα.

Το άγαλμα είναι ένας έμπορος κρασιών, ο Sandy Irvine Robertson. Το 1999 πέθανε σε ηλικία 57 χρονών και οι φίλοι του έφτιαξαν αυτό το άγαλμα για να τον θυμούνται καθισμένο στο πλάι του νερού να αγναντεύει. Πραγματικά είχε πολύ καλούς φίλους.

Λίγο πιο πέρα βρίσκεται το Commercial Quay. Ένα ανοιχτό μέρος για περπάτημα με καφέ και φαγητό. Εκεί θα βρεις και εστιατόριο με αστέρι Michellen, το The Kitchin.

7. Λιμάνι Leith

Χάρτης εδώ

Κάποτε το Leith ήταν ισχυρό εμπορικό λιμάνι, κέντρο ναυτιλίας και εμπορίου. Ήταν το κύριο λιμάνι του Εδιμβούργου και ένα από τα δυνατά κέντρα της Σκωτίας. Από εδώ γινόταν το εμπόριο με τη Γαλλία και οι βασιλιάδες της εποχής έφταναν με τα καράβια τους.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο η παρακμή, έφερε οικονομικό και κοινωνικό μαρασμό, με αποτέλεσμα το Leith να γίνει από τις κακόφημες γειτονιές του Εδιμβούργου. Στο Leith ζούσαν οι ήρωες του βιβλίου και της ταινίας Trainspotting. Το σκηνικό με τις φτωχές εργατικές περιοχές το οποίο περιγράφεται, αντιστοιχεί στην κατάσταση του Leith περασμένων δεκαετιών. Σήμερα φαίνεται να προσπαθεί να ξεπεράσει την παρακμή του, ανακαινίζοντας και αξιοποιώντας μεγάλα βιομηχανικά κτίρια.

Στην περιοχή βρίσκεται και ένα εμπορικό κέντρο, το Ocean Terminal. Κάποτε είχε γνωρίσει καλύτερες στιγμές, όμως φαίνεται πως το καινούριο εμπορικό κέντρο στην καρδιά της πόλης, αυτό που μοιάζει σαν παγωτό μηχανής (άλλοι λένε σαν το καφέ emoji) το St. James Quarter, μάλλον του έχει κλέψει τον κόσμο.

Στο Leith βρίσκεται ακόμη δεμένο το Royal Yacht Britannia. Το καράβι της βασιλικής οικογένειας από το 1954 μέχρι το 1997. Λένε ότι η στιγμή της απόσυρσης του ήταν μια πολύ συναισθηματικά φορτισμένη στιγμή για τη βασίλισσα που είχε ζήσει πολλές οικογενειακές στιγμές σε αυτό. Το πλοίο είναι επισκέψιμο.

Και κάπου εδώ έπιασες θάλασσα. Νοητά δεξιά βρίσκεται το Portobello το beach resort τους και νοητά αριστερά οι γέφυρες.

Αγναντεύοντας σκέφτεσαι πόσο περπάτησες, πόσες ιστορίες του Εδιμβούργου ένιωσες και πόσα είδες μέσα σε 2.5 ημέρες.

◈ Princes street
◈ Το Κάστρο του Εδιμβούργου
◈ Την Παλιά Πόλη του Εδιμβούργου
◈ Τη Νέα Πόλη του Εδιμβούργου
και τελικά τη θάλασσα.

Το τελευταίο απόγευμα, μπαινοβγαίνοντας σε τουριστικά μαγαζιά που έπαιζαν μουσική Outlander και Scotland the Brave, έβαλα τα κλάματα αποχαιρετώντας για μια ακόμη φορά την αγαπημένη Σκωτία.

Η μικρή μου κόρη με λυπήθηκε και πήρε κρυφά ένα αρκουδάκι με σκωτσέζικη φούστα. Μου το έδωσε για να με παρηγορήσει, όταν αφήσαμε πια την Αθήνα του Βορρά, που ήταν κάποτε το παρατσούκλι του Εδιμβούργου και επιστρέφαμε στην πραγματική Αθήνα του Νότου.