Tο παλιό Εδιμβούργο βήμα-βήμα

Η Royal Mile είναι ο κεντρικός άξονας της παλιάς πόλης του Εδιιμβούργου.

Ξεκινάει από την αυλή του κάστρου που ονομάζεται Esplanade και τη συνδέει με το θερινό παλάτι Holyrood.

Περπατώντας στην ευθεία, συναντάς μαγαζιά με κίλτ, κασκόλ, κασμίρ, σουβενίρ, shortbread, haggis, fudge, toffee, λούτρινα προβατάκια dolly, σκυλάκια, από όλα.

Έχει επίσης pub, στενάκια δεξιά και αριστερά που σε καλούν να στρίψεις και κάποια μικρά μουσεία. Τα περισσότερα από αυτά είναι δωρεάν και σε βάζουν στο κλίμα της πόλης. Αν βρεις χρόνο και δεν έχει ουρά μπες και μέσα.

Αν θέλεις, μπορείς να ακούσεις τη συνέχεια ή να με ακολουθήσεις στο Spotify. O χρόνος αφήγησης είναι 19 λεπτά και 3 δευτερόλεπτα.

Αλλιώς συνεχίζεις την ανάγνωση…

Όπως λέει και το όνομα της η Royal Mile είναι ένα μίλι. Όχι όμως ένα απλό μίλι, αλλά ένα σκωτσέζικο μίλι δηλαδή περίπου 1.8 km. Αν και όλο τον δρόμο μαζί τον λέμε Royal Mile, στην πραγματικότητα είναι 4 δρόμοι στη σειρά:

◈ Castlehill
◈ Lawnmarket
◈ High Street
◈ Canongate

Αν κοιτάξεις προσεκτικά τον ανάγλυφο χάρτη, μπορείς να διακρίνεις την ευθεία που ξεκινάει από το κάστρο.

Ο δρόμος αυτός ήταν πάντα γεμάτος από τουρίστες. Όταν όμως κλείνουν τα μαγαζιά, εξακολουθεί να ησυχάζει και τότε είναι η καλύτερη, η πιο γλυκιά ώρα για βόλτα.

Castlehill

Ξεκινώντας να κατηφορίζεις από το κάστρο, στο δεξί σου χέρι βρίσκεις το Μουσείο Ουίσκι.

Πώς ξεχωρίζεις αμέσως αν ένα ουίσκι είναι από την Αμερική ή τη Σκωτία?

Το σκωτσέζικο ουίσκι γράφετε με y (Whisky) ενώ το αμερικάνικο έχει και το γράμμα e (Whiskey).

Αμέσως μετά, στο αριστερό σου χέρι θα δεις έναν άσπρο πύργο με γκρι τρούλο. Αυτό είναι το Camera Obscura. ‘Eνας μηχανισμός με καθρέπτες ο οποίος χρησιμοποιώντας φως και αντανακλάσεις, προβάλει σε ένα τραπέζι ζωντανές εικόνες από σημεία της πόλης.

Πολύ εντυπωσιακό το 1892 που άνοιξε της πόρτες του. Σήμερα επειδή από μόνο του δεν το λες και τελευταία τεχνολογία, μαζί του υπάρχει και το Museum of Illusions.

Σε αυτό το σημείο το μάτι θα σου τραβήξει μια ψηλή κορυφή στα δεξιά. Αυτό είναι το The Hub. Στην αυλή του βρήκα πάγκους για ξεκούραση και πατάτες τηγανητές στο χέρι, αλλά δεν είναι αυτό για το οποίο φημίζεται το μέρος.

Το The Hub είναι το σπίτι του διάσημου φεστιβάλ του Εδιμβούργου. Ένας χώρος εκδηλώσεων και έκδοσης εισιτηρίων.

Το φεστιβάλ του Εδιμβούργου έγινε πρώτη φορά λίγο μετά τον Β Παγκόσμιο πόλεμο, το 1947. Από τότε διεξάγεται κάθε χρόνο τον Αύγουστο και διαρκεί 3 εβδομάδες. Περιλαμβάνει παραστάσεις μπαλέτου, χορού, θεάτρου και μουσικής. Στο φεστιβάλ ανήκει και η εκδήλωση Military Tattoo που γίνεται στην αυλή του κάστρου, μια εντυπωσιακή στρατιωτική παρέλαση, με κιλτ, γκάιντες και αντιπροσώπους από χώρες της Κοινοπολιτείας. Και για το Military Tatoo και για την Κοινοπολιτεία σας είχα μιλήσει στο άρθρο για το κάστρο του Εδιμβούργου.

Έχω μια μικρή διευκρίνηση για το φεστιβάλ, αλλά θα τη δούμε λίγο παρακάτω στην οδό High street, σας δίνω κωδικό Fringe.

Ο δρόμος που φεύγει κυκλικά πίσω από το The Hub, κυκλώνει το κάστρο. Εμείς συνεχίζουμε ευθεία τη Royal Mile.

Lawnmarket

Προχωρώντας στη Royal Mile που τώρα λέγεται Lawnmarket θα βρεις μικρά ανοίγματα δεξιά και αριστερά. Στο αριστερό σου χέρι πρόσεξε τα σκαλάκια Lady Stairs. Ακολουθώντας τα θα βγεις σε αυλή με quotes στις πλάκες. Εκεί βρίσκεται το Writers Museum.

Ένα μουσείο αφιερωμένο σε 3 συγγραφείς:

◈ Robert Burns
◈ Sir Walter Scott
◈ Lucy Mound Mongomery

Αν συνεχίσεις προς τα κάτω, θα βρεθείς στην περιοχή The Mound που οδηγεί τελικά στη Νέα Πόλη.

Εμείς όμως συνεχίζουμε τη Royal Mile και βρίσκουμε στα δεξιά μας τη γέφυρα George IV. Αν την ακολουθήσεις, οδηγείσαι στη γραφική Victoria Street. Το όνομα του δρόμου αρχικά ήταν Bow Bridge, λόγω της καμπυλότητας του.

Αν ακολουθήσεις τη Victoria street θα βρεθείς στην Grassmarket.

Ας κάνουμε μια παράκαμψη πριν επιστρέψουμε στην ευθεία που ενώνει το κάστρο με το παλάτι.

Grassmarket

Η Grassmarket ήταν κάποτε το μεσαιωνικό κέντρο του Εδιμβούργο. Το μέρος που μαζευόταν οι κάτοικοι, η αγορά τους και ο τόπος εκτελέσεων. Το όνομα της pub Last Drop που βρίσκεται εκεί, αναφέρεται στην τελευταία πτώση από την κρεμάλα και όχι στην τελευταία σταγόνα ποτό.

Η τελευταία κρεμάλα στήθηκε στην πλατεία τον 18ο αιώνα, αλλά η τελευταία εκτέλεση δια απαγχωνισμού στη Σκωτία έγινε το 1954.
Σήμερα η κρεμάλα της Grassmarket βρίσκεται στο National Museum of Scotland και η Grassmarket είναι μια μεγάλη πλατεία με πολλές και πολύ παλιές pub. Τις ηλιόλουστες ημέρες του χρόνου, μπορείς να αράξεις στα τραπεζάκια της πλατείας.

Το μόνο που θυμίζει τη σκοτεινή της ιστορία είναι μια πέτρα που βρίσκεται στη μέση της και κάτι ιστορίες για στοιχειωμένα κτίρια.

Από την Grassmarket μπορείς να βγεις στην πίσω πλευρά του κάστρου και να κάνεις μια μικρή βόλτα. Στον δρόμο Vennel, θα βρεις ωραία θέα και κομμάτια του παλιού τοίχου Flodden Wall.

Εδώ σας έχω ετοιμάσει χάρτη αυτής της διαδρομής κυρίως για να πάρετε μια εικόνα, αν ετοιμάζεστε να πάτε. Αλλά δεν τον χρειάζεστε στα αλήθεια, όταν βρεθείτε εκεί δύσκολα θα χαθείτε, και να χαθείτε απλά θα κερδίσετε μια περιπλάνηση σε ένα μαγικό μέρος.

Σημείωση: Μπροστά στα Vennel Steps θα δεις μια τεράστια ουρά. Δεν είναι μόνο επειδή τα Vennel Steps έχουν γίνει viral στο Tik Tok. Είναι επειδή εκεί μπροστά θα δεις την ταμπέλα Mary’s Milk Bar. Ένα παγωτατζίδικο το οποίο έχει γίνει super viral. Εμένα να πω την αλήθεια δεν μου ήρθε ποτέ όρεξη να φάω παγωτό στο Εδιμβούργο. Δεν φαινόταν όμως να συμμερίζονται όλοι το δικό μου γούστο.

High Street

Μετά και από αυτήν την παράκαμψη στη Grassmarket επιστρέφουμε στη Royal Mile και συνεχίζουμε. Έχουμε μπει πια στο κομμάτι του δρόμου που ονομάζεται High Street.

Τριγύρω κτίρια, σκαλίσματα, αγάλματα.

Ξεχωρίζει η εκκλησία St Giles. Παλιά, μεσαιωνική, με γοτθική αρχιτεκτονική. Στέκει εκεί εδώ και 1000 χρόνια.

Όταν πέθανε η βασίλισσα Ελισάβετ στο κάστρο Balmoral, προτού η σωρός της μεταφερθεί στο Λονδίνο, έμεινε σε αυτήν την εκκλησία για 24 ώρες.

Έξω από τον ναό St Giles, κάτω στο πλακόστρωτο θα δεις μια σχηματισμένη καρδιά. Μην την πατήσεις.

Παλαιότερη συνήθεια των ντόπιων ήταν να φτύνουν επάνω της. Η φήμη λέει σαν ένδειξη αηδίας για τους Άγγλους. Άλλοι λένε για καλή τύχη και άλλοι ότι έφτυναν από τότε που το κτίριο δίπλα στην εκκλησία με το όνομα Tolbooth ήταν το μέρος που πλήρωναν φόρους, και μετά φυλακή και τόπος εκτέλεσης.Το Τolbooth πάντως πριν από αυτούς τους άχαρους ρόλους, όπως λέει και το όνομα του, ήταν τα διόδια για την είσοδο στην πόλη.

Η καρδιά αυτή πριν από δέκα χρόνια ήταν χιλιοφτυσμένη. Φέτος (2025) που την είδα, ήταν πεντακάθαρη. Που και που κανένας τουρίστας προσπαθούσε να φτύσει για να βγει φωτογραφία. Αυτά όμως για να βγουν καλά πρέπει να το κάνεις από την καρδιά σου.

Από την άλλη πλευρά της Royal Mile, στο αριστερό σου χέρι, βρίσκεται το Advocates close, ένα από τα πιο γνωστά στενάκια με μεγάλη κλίση. Αν το ακολουθήσεις θα έχεις θέα προς την Νέα Πόλη. Αν δεν το ακολουθήσεις παρακάτω θα συναντήσεις το στενάκι Mary Kings Close. Αν και η φήμη του ξεκίνησε από ιστορίες φαντασμάτων και μυστηρίου, το μουσείο που έχει ανοίξει εδώ είναι μια ξενάγηση στο σκοτεινό Εδιμβούργο. Εκτός από ιστορίες για φαντάσματα που θα ακούσεις, θα δεις και πώς έμοιαζε κάποτε το Εδιμβούργο.

Η πιο διάσημη κάτοικος του Mary Kings Close είναι η Άννυ, ένα μικρό κοριτσάκι που από τον 17ο αιώνα ψάχνει την κούκλα της. Σε ένα δωμάτιο θα δεις έναν σωρό με τις κούκλες που αφήνουν οι επισκέπτες.

Αμέσως μετά το Mary King’s Close, βρίσκεται το Δημαρχείο του Εδιμβούργο (City Chambers). Το κτίριο σχηματίζει μια εσωτερική αυλή και στο κέντρο της βρίσκεται ο Μέγας Αλέξανδρος επάνω στον Βουκεφάλα.

Fringe: Πόσα φεστιβάλ έχει τελικά το Εδιμβούργο

Στην High street θα συναντήσεις το επίσημο κατάστημα του Edinburgh Fringe, του μεγαλύτερου φεστιβάλ τέχνης και πολιτισμού στον κόσμου.

Και σίγουρα θα αναρωτηθείς:

Τι διαφορά έχει το Edinburgh Fringe από το International Edinburgh Festival που είπαμε πιο πριν?

Το International Edinburgh Festival είναι το επίσημο φεστιβάλ του Εδιμβούργο. Το Edinburgh Fringe Festival είναι ένα φεστιβάλ που ξεκίνησε και αυτό το 1947 από τους καλλιτέχνες που δεν προσκλήθηκαν στο επίσημο φεστιβάλ. Τώρα πια έχει γίνει το μεγαλύτερο φεστιβάλ της πόλης με χιλιάδες παραστάσεις. Είναι ανοιχτό, δημιουργικό, με ανερχόμενους καλλιτέχνες και εξελίσσεται σε όλη την πόλη κάθε Αύγουστο.

Όταν λέμε φεστιβάλ του Εδιμβούργου λοιπόν εννοούμε συνήθως και τις δύο διοργανώσεις μαζί, καθώς και άλλες μικρότερα που γεμίζουν την πόλη όπως το books festival ή το film festival.

Cockburn

Αφήνοντας το Fringe shop, η Royal Mile διασταυρώνεται με μια γέφυρα. Το ένα της κομμάτι, το βόρειο λέγεται North Bridge και περνώντας επάνω από τις γραμμές του τρένου και τον σταθμό Waverley καταλήγει στην Princes, Από την άλλη πλευρά, την νότια ονομάζεται South Bridge.

Σε αυτό το ύψος, βρίσκεται ένας ακόμη γραφικός, καμπυλωτός δρόμος, η Cockburn. Μην τον αγνοήσεις. Φτιάχτηκε για να συνδέει την High Street (το κομμάτι της Royal Mile στο οποίο βρισκόμαστε) με τον σιδηροδρομικό σταθμό Waverley.

Από την Cockburn θα βρεις ένα από τα πιο στενά close, το Craig’s close.

Η γωνία αυτού του δρόμου είναι πολυφωτογραφημένη. Σήμερα (2025) υπάρχει το μαγαζί με το όνομα MilkMan, παλαιότερα υπήρχε κάποιο άλλο. Ό,τι και να πουλάει είναι διαχρονικά γραφικό.

Museum of childhood

Προχωρώντας τη Royal Mile βρίσκεις ένα μουσείο με παλιά παιχνίδια από άλλη εποχή. Κάποια ρομαντικά και κάποια λίγο creepy, όπως οι κούκλες.
Το μουσείο είναι φτιαγμένο από κάποιον ο οποίος δεν έτρεφε ιδιαίτερη αγάπη για τα παιδιά, αλλά έτρεφε αγάπη για τα παιχνίδια και τα έκανε συλλογή.

World’s End

Λίγο πριν το τελείωμα της High Street, περνάς το John Knox House, το παλαιότερο σπίτι στο Εδιμβούργο. Βρίσκεται εκεί από τον 15ο αιώνα και έχει συνδεθεί με τον θρησκευτικό μεταρρυθμιστή John Knox.

Ακριβώς στο τελείωμα της High Street, υπάρχει μια pub με το όνομα World’s End. Έχει αυτό το όνομα γιατί εδώ βρισκόταν οι πύλες της πόλης. Για αυτούς που ζούσαν μέσα, εκεί ο κόσμος τους τελείωνε και ξεκινούσε μια άλλη περιοχή, η Canongate. Αυτή η pub εμφανίζεται και στη σειρά Outlander.

Canongate

Όσο προχωράς τη Royal Mile, ο κόσμος αραιώνει. Φτάνοντας στην Canongate, το τελευταίο κομμάτι της Royal Mile, πριν οδηγηθείς στο παλάτι Holyrood, θα βρεις δύο μουσεία αντικριστά. Αν τα επισκεφθείς θα σε βοηθήσουν να προσθέσεις μερικά ακόμη κομμάτια στην εικόνα του παλαιότερου Εδιμβούργου.

People’s story museum

Μέσα στο κτίριο The Canongate Tollbooth, με χαρακτηριστική καμπάνα και ρολόι, θα βρεις το People’s story museum. Το μουσείο δείχνει τον τρόπο που ζούσαν τα παλαιότερα χρόνια οι κάτοικοι του Εδιμβούργου. Τι δουλειές έκαναν, ένα κελί, αντικείμενα κ.α. Τον περασμένο αιώνα η απασχόλησή τους ήταν κατά 60% υπηρετικό προσωπικό.

Museum of Edinburgh

Σε αυτό το μουσείο γνωρίζεις την ιστορία της πόλης και βλέπεις τα πρώτα σχέδια για την Νέα Πόλη.
Θα μάθεις επίσης πόσο βρώμικο ήταν το παρελθόν της, με το τόσο υγρό κλίμα.

Τότε παλιά που δεν υπήρχε αποχετευτικό σύστημα, ο καθένας έβγαζε τον κουβά με τις ακαθαρσίες, φώναζε δυνατά Γκαρντελού και τον έριχνε στο δρόμο.
Το Γκαρντελού προερχόταν από το γαλλικό Gardez l’eau, που σημαίνει “Προσοχή στο νερό”.
Οι άνθρωποι που περνούσαν από κάτω, μπορεί να απέφευγαν το να τους έρθει στο κεφάλι. Αυτό όμως που δεν μπορούσαν να αποφύγουν είναι να μαζεύονται όλα αυτά τα λήμματα στην τάφρο που βρισκόταν γύρω από το κάστρο και τελικά το Εδιμβούργο να γίνει ένα μολυσμένο και βρωμερό μέρος.

Πίσω από το μουσείο μέσα στα στενά βρίσκεται το στενάκι Bakehouse close ή γνωστό και στον κόσμο του Outlander ως Carfax close, το μέρος όπου υποτίθεται βρισκόταν το Α. Malcom Printshop.

Και το Carfax close να μην ψάχνεις, θα σε συμβουλέψω σε όλη τη διαδρομή της Royal Mile, να αφήνεσαι και να στρίβεις στα close και τα wynd. Να βγαίνεις από τοn δρόμο και να ξαναγυρνάς.
Και όταν πάει να πέσει το βράδυ και ησυχάζει, άκουσε την.

Μπορεί να έρθει σκωτσέζικος ήχος πίπιζας ή λαγούτο από αρλεκίνο.

Holyrood

Λίγο πριν φτάσεις στο παλάτι θα σου χτυπήσουν στο μάτι δύο κτίρια εντελώς διαφορετικά από ότι έχεις δει μέχρι τώρα στο Εδιμβούργο.

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, το οποίο ονομάζεται Dynamic Earth, και έχει το παρατσούκλι σκατζόχοιρος και το Σκωτσέζικο Κοινοβούλιο.

Αμέσως μετά όμως βλέπεις το παλάτι Holyrood και σε επαναφέρει στο γνώριμο μεσαιωνικό ύφος της πόλης.

Το Holyrοod, είναι το μέρος που έζησε η Mary Queen of Scots. Αυτήν που η ξαδέρφη της η Ελισάβετ Ι, βασίλισσα της Αγγλίας, την κατηγόρησε για προδοσία και την αποκεφάλισε.

 

Σήμερα το Holyrood είναι το θερινό βασιλικό παλάτι και δέχεται κόσμο. Μπαίνοντας μέσα θα δεις μεγαλόπρεπες σκάλες, την τραπεζαρία και την αίθουσα του θρόνου και μπορείς να χαζέψεις από τα παράθυρα τους κήπους, όπως έκαναν τόσοι βασιλιάδες και βασίλισσες στο παρελθόν.

Περισσότερο γοητευτικό από το παλάτι βρίσκω το Holyrood Abbey. Ένα κατεστραμμένο αβαείο του 1128 που στέκεται ακόμη όρθιο. Χωρίς σκεπή ανοιχτό, με τους στολισμένους τοίχους ακόμη όρθιους.
Όλα αυτά βρίσκονται μέσα σε υπέροχους κήπους και κάτω από την επιβλητική σκιά του Arthur’s seat.

Αrthur’s seat

Ακριβώς επάνω από το παλάτι, σηκώνεται το Arthur’s seat και οι ηφαιστειακοί βράχοι Salisbury Crags.

Ένα ύψωμα, αγαπημένο σημείο των ντόπιων. Τους αρέσει να ανεβαίνουν με τα πόδια και να αγναντεύουν την πόλη.
37 λεπτά ανηφορικό περπάτημα.

Εγώ μόνο μια φορά το πήρα απόφαση και ανέβηκα, πολύ ωραία θέα είχε.

Φεύγοντας από το Arthur’s seat και το Holyrood, μπορείς να βγεις απευθείας στο Calton Hill ή να κατευθυνθείς στην καρδιά της Νέας Πόλης.

Μπορείς να βρεις την οδό Nicolson, να περάσεις έξω από το υποθέτω ανατριχιαστικό Surgeon’s Hall Museum, ή από το National Museum of Scotland που βρίσκεται κοντά (στρίβεις Chambers street) και μπαίνεις στη Southbridge.

Σε αυτό το σημείο ο συγγραφέας Ian Rankin έχει βάλει τον ήρωά του Rebus να στέκεται με τη φίλη του. Καθώς αγναντεύει λέει τι όμορφη που είναι αυτή η πόλη.
Έχει χρόνια που η γέφυρα αυτή ανακαινίζεται. Όταν ανοίξει όμως, θα ήθελα να σταθώ και εγώ για άλλη μια φορά, να αναστενάξω και να πω, τι τυχερή που είμαι που έζησα και περπάτησα εδώ.

 

 

Υ.Γ. Την επόμενη φορά, ραντεβού στη Νέα Πόλη του Εδιμβούργου.