Sagrada Familia: Ο Θεός δε βιάζεται

Την εκκλησία της Sagrada Familia την είδα από το παράθυρο του αεροπλάνου, μόλις αυτό προσέγγισε την ακτή της Βαρκελώνης. Έστεκε μακριά στο βάθος, σαν ένα μεγάλο κάστρο από άμμο.

Ήταν βαλμένη εκεί που κάποτε υπήρχαν μόνο χωράφια, να απέχει το ίδιο τόσο από τη θάλασσα όσο και από το βουνό. Σήμερα πια βρίσκεται ανάμεσα σε κτίρια, υπερβαίνοντας τον χώρο και τον χρόνο.

Αν θέλεις, μπορείς να ακούσεις τη συνέχεια εδώ ή να με ακολουθήσεις στο Spotify. O χρόνος αφήγησης είναι 22 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα.

Αλλιώς συνεχίζεις την ανάγνωση…

Και εκεί στη μέση, μαζί με τους πύργους της, στέκονται και μερικοί κίτρινοι γερανοί.
Η φήμη της Sagrada είναι τόσο συνδεδεμένη με την κατασκευή της, που ο κίτρινος γερανός έχει γίνει ένα με τον συμβολισμό της. Θα τον βρεις και σε αναμνηστικό μαγνητάκι.
Λες όταν τελικά τελειώσουν οι εργασίες και φύγει, να μας λείψει?

Τη Sagrada την είδα από κοντά, καθώς περπατούσα ανάμεσα σε κτίρια, έστριβα γωνίες, ακολουθούσα το gps και πυκνώνανε τα τουριστικά μαγαζιά.
Στην τελευταία στροφή ξεπρόβαλε ολόκληρη.

Από μικρή την ήξερα ως την εκκλησία-γιαπί. Την είχα δει σε μια φωτογραφία με τις δύο της όψεις σηκωμένες και στη μέση κενό. Χτιζόταν ήδη παραπάνω από έναν αιώνα και απορούσα τι έχει αυτή η εκκλησία και γιατί της έπαιρνε τόσο καιρό.
Αναρωτιόμουν επίσης τι γίνεται όταν βρέχει.

Υπάρχουν και άλλες εκκλησίες οι οποίες πήραν αιώνες να ολοκληρωθούν, το Duomo της Φλωρεντίας, ο καθεδρικός της Κολωνίας, όμως αυτά ήταν κάπου σε μεσαιωνικούς αιώνες. Η Sagrada Familia ξεκίνησε την περίοδο της δεύτερης βιομηχανικής επανάστασης. Ηλεκτρισμός ήρθε, δάση από ουρανοξύστες σηκωνόταν στον κόσμο και αυτή εκεί, να προχωράει σιγά σιγά με τις καμπύλες της, τις λεπτομέρειες της και τον θρύλο της.

Ο αρχιτέκτονας της άλλωστε είχε πει:

Ο πελάτης μου δεν βιάζεται.

Εννοώντας τον Θεό.

Τα θεμέλια

Έχουν περάσει 143 χρόνια από τότε που μπήκε ο θεμέλιος λίθος στη Sagrada Familia (1882). Το πλήρες όνομά της είναι Basílica i Temple Expiatori de la Sagrada Família που σημαίνει “Βασιλικός και Εξιλεωτικός Ναός της Αγίας Οικογένειας”.

Ο αρχιτέκτονας που έκανε τα πρώτα σχέδια, της είχε δώσει μια παραδοσιακή νεογοτθική μορφή που μου έμοιαζε με την εκκλησία St Catherine στις Βρυξέλλες και πολλές άλλες. Αν είχαν ακολουθηθεί εκείνα τα σχέδια, η Sagrada θα είχε τελειώσει σήμερα και πιθανώς δεν θα την ήξερες κανείς.
Το όνομα του πρώτου αρχιτέκτονα λεγόταν Francisco de Paula del Villar και παραιτήθηκε από το έργο έναν χρόνο μετά. Ανέλαβε τότε ένας άλλος αρχιτέκτονας 31 ετών, ο Antoni Gaudi i Cornet.

Gaudi ήταν το επίθετο του πατέρα του, ενώ Cornet ήταν το επίθετο της μητέρας του. Οι Καταλανοί, όπως και οι Ισπανοί χρησιμοποιούν και τα δύο οικογενειακά επίθετα και για αυτό έχουν μακριά ονόματα.

Η Sagrada και ο Gaudi

Ο Gaudi όπως όλοι καταλαβαίνουμε εκ του αποτελέσματος, άλλαξε τελείως τα σχέδια.
Της αφιέρωσε 42 χρόνια της ζωής του και από την ηλικία των 60 και μετά, παράτησε κάθε άλλο έργο και ασχολήθηκε μόνο με αυτήν.
Πρόλαβε και είδε τη μια της πλευρά να σηκώνεται, καθώς και έναν πύργο.

Πέθανε απρόσμενα στα 73 του χρόνια.
Φεύγοντας από το εργοτάξιο της Sagrada, λένε χαμένος στις σκέψεις του και στα σχέδια της, τον χτύπησε τραμ.
Ήταν τόσο αφοσιωμένος στο έργο του και ζούσε τόσο λιτή και απέριττη ζωή, που όταν τον βρήκαν τραυματισμένο τον πέρασαν για άστεγο και κατέληξε σε φιλανθρωπικό νοσοκομείο.

Όταν όμως αναγνώρισαν ποιος ήταν ο άνθρωπος στο κρεβάτι του νοσοκομείου, του απέδωσαν την τιμή που του άξιζε. Οι δύο έτοιμες καμπάνες της Sagrada ήχησαν και στην κηδεία του πήγε πολύς κόσμος.

Ο Γκαουντί θάφτηκε μέσα στην κρύπτη της εκκλησίας. Άλλωστε το εργαστήριο του ήταν εκεί και μάλιστα είχε και κρεβάτι για να κοιμάται.

Η κρύπτη ήταν το πρώτο κομμάτι της εκκλησίας που χτίστηκε. Βρίσκεται 10 μέτρα κάτω από το έδαφος και είναι μια εκκλησία από μόνη της. Σήμερα εκεί βρίσκεται ο τάφος του Γκαουντί και είναι ο χώρος που γίνονται οι λειτουργίες της Sagrada Familia.

Πάντως και υπερ-αιωνόβιος να είχε πεθάνει, την εκκλησία τελειωμένη δεν θα προλάβαινε να τη δει και το ήξερε.

Η αναγνώριση του Gaudi

Ο Γκαουντί είναι από τους ανθρώπους-θρύλους που αναγνωρίστηκαν εν ζωή παρόλο που το έργο του ήταν πρωτότυπο, ανατρεπτικό, προσωπικό και πολύ καμπυλωτό για τα δεδομένα της εποχής. Όχι σαν άλλους που πέθαναν μόνοι και ξεχασμένοι και αναγνωρίστηκαν κατόπιν εορτής. Όπως ο James Craig που σχεδίασε τη Νέα Πόλη του Εδιμβούργου ή ο Pierre L’Enfant που οραματίστηκε την Ουάσινγκτον ή ο Βαν Γκογκ που πούλησε μόνο έναν πίνακα όσο ζούσε.

Και όμως ο Γκαουντί ήταν εξίσου ιδιαίτερη προσωπικότητα, μπροστά από την εποχή του, ο οποίος όχι απλά συμβάδισε, αλλά κατάφερε να τραβήξει και την εποχή και την πόλη μαζί του. Προσπαθώντας να τον ερμηνεύσω, κατέληξα σε μερικά συμπεράσματα:

1 ◈ Ο Γκαουντί δημιούργησε στην εποχή του Καταλανικού Μοντερνισμού, όπου φαίνεται να υπήρχε χώρος για κάτι διαφορετικό.
2 ◈ Ο Γκαουντί είχε έναν ισχυρό πλούσιο φίλο τον Eusebi Guell, ο οποίος τον πίστεψε, του ανέθεσε έργα και μάλλον το ένα έργο έφερε το άλλο. Πολλοί πλούσιοι της εποχής ήθελαν τελικά ένα σπίτι από τα χέρια του Γκαουντί.
3 ◈ Ο Γκαουντί δεν ήταν μόνο αρχιτέκτονας-καλλιτέχνης-οραματιστής, ήταν και ένας πολύ πρακτικός άνθρωπος. Ένας αρχιτέκτονας-μηχανικός, ο οποίος αυτά που φανταζόταν μπορούσε να τα υλοποιήσει και μάλιστα με πρωτοποριακές μεθόδους για την εποχή.
4 ◈ Μέσω της Sagrada Familia προσέφερε ένα θρησκευτικό και πνευματικό όραμα στον λαό της Βαρκελώνης, ένα όραμα το οποίο τελικά ξεπέρασε τα όρια της πόλης.

Ίσως να ήταν όλα τα παραπάνω μαζί.
Ίσως να ήταν και ξεκάθαρη τύχη, γιατί η ζωή έχει δείξει ότι η συγκυρία και η τυχαιότητα βάζουν πάντα την τελική σφραγίδα.

Πάντως αν το σκεφτείς, όλοι μας τελικά αφήνουμε κάτι στη μέση χωρίς να ξέρουμε τι θα απογίνει. Αναρωτιέμαι όμως πώς είναι να αφήνεις πίσω σου κάτι το οποίο το έχεις φανταστεί, το έχεις δει τελειωμένο στο μυαλό σου, αλλά ξέρεις ότι αυτό θα ολοκληρωθεί πολλές γενιές μετά και από άλλα χέρια.

Οι σημειώσεις του Γκαουντί

Ο Γκαουντί άφησε γύψινα μοντέλα μεγάλου μεγέθους και σημειώσεις, γιατί ήξερε ότι η εκκλησία δεν θα τελειώσει σύντομα. Ήλπιζε ότι οι εξαιρετικοί αρχιτέκτονες της κάθε εποχής θα συνεχίσουν το έργο του, κάνοντας τη Sagrada ένα αρχιτεκτονικό ιστορικό αποτύπωμα που θα ακολουθούσε το όραμα του και θα ένωνε τις γενιές.

Ο ισπανικός εμφύλιος όμως σταμάτησε την κατασκευή της εκκλησίας και επιθέσεις στη Sagrada κατέστρεψαν τα μοντέλα και τις σημειώσεις, καθώς και κομμάτια της που είχαν ήδη χτιστεί.

Μετά τη λήξη του εμφυλίου συλλέχθηκαν σπασμένα μοντέλα, φωτογραφίες που βρέθηκαν από θαυμαστές του και ό,τι μαρτυρία υπήρχε, για να μελετηθεί και να συνεχιστεί το πνεύμα του Gaudi. Πολλοί αρχιτέκτονες πέρασαν από αυτό το εργοτάξιο, προσπαθώντας να ολοκληρώσουν το έργο, για να φτάσει σήμερα η Sagrada Familia να μοιάζει πια με σχεδόν ολοκληρωμένη εκκλησία.
Αναρωτιέμαι πόσο καιρό θα έπαιρνε παραπάνω, χωρίς τα άλματα της τεχνολογίας.

Η μια όψη της και η κρύπτη, δηλαδή τα κομμάτια που είδε ο Γκαουντί τελειωμένα βρίσκονται στον κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. H Sagrada είναι ένα από τα λίγα ημιτελή κτίρια που περιλαμβάνονται σε αυτήν τη λίστα και ίσως το μόνο που συνεχίζει να κατασκευάζεται.

Το όραμα του Γκαουντί

Για τη Sagrada Familia που σημαίνει Άγια Οικογένεια οραματίστηκε μια τεράστια εκκλησία που θα διηγούνταν όλη την ιστορία της Βίβλου και μάλιστα πολύ αναλυτικά, σχεδόν θα ζωντάνευε το Ευαγγέλιο. Ήταν η δική του αφιέρωση στο Θεό.

Η εκκλησία αυτή θα θύμιζε δάσος και θα είχε 3 μεγάλες εισόδους αφιερωμένες:

1 ◈ Στη Γέννηση
2 ◈ Στα Πάθη
3 ◈ Στην Ανάσταση και τη Δόξα του Κυρίου.

Οι πύργοι

Οι πύργοι συνολικά θα ήταν 18.
Η κάθε πρόσοψη θα είχε από 4 πύργους με καμπάνες και εσωτερικές σκάλες για να ανέβεις, δηλαδή 12 πύργους στις τριγύρω όψεις, αφιερωμένους στους 12 Αποστόλους.
Στο κέντρο θα σηκωνόταν άλλοι 6 πύργοι.
Οι 4 από αυτούς θα ήταν αφιερωμένοι στους 4 Ευαγγελιστές, ένας στην Παναγία και στη μέση άλλος ένας, ο πιο ψηλός αφιερωμένος στον Χριστό.

Όλα αυτά τοποθετημένα κλιμακωτά, γιατί ήθελε να δίνουν στην εκκλησία μια πυραμοειδή αίσθηση.

Πότε θα τελειώσει η Sagrada Familia?

Σήμερα, το έτος 2025, έχει αρχίσει να φαίνεται φως στο τούνελ. Βρισκόμαστε στον 7ο υπεύθυνο αρχιτέκτονα, που έχει αναλάβει από τον θάνατο του Gaudi και για να δούμε, θα είναι αυτός ο τελευταίος?

Φήμες λένε ότι η Sagrada θα τελειώσει του χρόνου, το 2026 ακριβώς έναν αιώνα μετά τον θάνατο του Gaudi. Τότε που θα σηκωθεί ο τελευταίος πύργος, ο πιο ψηλός, ο πύργος του Ιησού με έναν μεγάλο σταυρό στην κορυφή και θα ξεχωρίζει από παντού.

Ο πύργος θα έχει ύψος 170 μέτρων και θα είναι ελαφρώς πιο χαμηλός από το ψηλότερο σημείο της Βαρκελώνης, τον λόφο Monjuic.
Γιατί ο αρχιτέκτονας είπε ότι κανένα ανθρώπινο κατασκεύασμα δεν μπορεί να ξεπεράσει το έργο του Θεού.

Επιτρέπεται όμως να ξεπεράσει άλλα ανθρώπινα έργα, όπως τον Άγιο Πέτρο της Ρώμης και όταν σηκωθεί και ο τελευταίος πύργος, η Sagrada Familia θα γίνει η ψηλότερη εκκλησία του κόσμου. Αυτές τις ημέρες (Νοέμβριος 2025) τα νέα λένε πως ήδη έγινε η ψηλότερη εκκλησία του κόσμου και ας μην έχει  σηκώθηκε ολόκληρος ο τελευταίος πύργος ακόμη.

Εντάξει υπάρχουν και κάτι φήμες που λένε ότι θα της πάρει άλλα 4 χρόνια να τελειοποιηθεί, αλλά μπροστά στον ενάμιση αιώνα εργοτάξιο, τι είναι άλλα 4 χρόνια?
Να ζήσουμε να το δούμε και αυτό.

Υπάρχουν πάντως και πολύ χειρότερα, ο Ναός της Σεβίλης πήρε 1000 χρόνια.

Συμβουλές για την επίσκεψη

1 ◈ Διαβάστε λίγα πράγματα για τη Sagrada Familia πριν πάτε. Παρόλο που έχει audio guides και εφαρμογή με πολλές πληροφορίες, είναι πολύ δύσκολο να συντονιστείς γρήγορα μέσα σε τόσο κόσμο. Αν έχεις μια πρώτη ιδέα ακούς, μαθαίνεις και νιώθεις πιο γρήγορα.
2 ◈ Τα εισιτήρια πρέπει να τα κλείσεις πιο πριν on-line. Δεν μπορείς απλά να εμφανιστείς και να μπεις. Έχε υπόψη σου ότι αν και η εκκλησία έχει φως όλες τις ώρες, οι καλύτερες ώρες είναι είτε το πρωί, όταν πέφτει ο ήλιος στο μπλε βιτρό είτε το απόγευμα όταν πέφτει στο πορτοκαλί βιτρό. Επίσης το πρωί στο άνοιγμα ίσως να έχει λιγότερο κόσμο.
3 ◈ Αν θέλεις να ανέβεις σε κάποιον πύργο, θα πρέπει να κλείσεις ξεχωριστό εισιτήριο. Με αυτό το εισιτήριο όμως δεν ανεβαίνεις σε όλους τους πύργους, πρέπει να διαλέξεις ποιον θέλεις να δεις. Το ανέβασμα γίνεται με ασανσέρ, το κατέβασμα από στενές σκάλες. Αυτές οι πανέμορφες σκάλες που θα δεις συμπληρώνουν αρχιτεκτονικά τον σχεδιασμό, αλλά δεν χρησιμοποιούνται από το κοινό.

Η Sagrada από μέσα

Η είσοδος της Sagrada σήμερα είναι από την πύλη της Γέννησης.
Όταν όμως ολοκληρωθεί ο Ναός, η κύρια πύλη θα είναι η πύλη της Δόξας.

Μπαίνοντας μέσα, βρίσκεσαι σε έναν τεράστιο χώρο και αποπροσανατολίζεσαι. Είναι όλα τόσο μεγάλα, τόσο εντυπωσιακά και τόσος πολύς ο κόσμος. Και είναι και αυτοί που μαζί με το εισιτήριο έχουν πάρει πακέτο για augmented reality και τριγυρίζουν με ένα tablet κοιτώντας αυτό που δεν υπάρχει.

Δεν ξέρω τι έβλεπαν αυτοί που δεν υπήρχε, εγώ πάντως ζοριζόμουν να συντονιστώ και σε αυτό που υπήρχε.

Το πρώτο που θα σου τραβήξει την προσοχή είναι τα τεράστια βιτρό με τα χρώματα. Μετά, θα σηκώσεις το βλέμμα στο ταβάνι, ίσως προσέξεις τις κολώνες και σίγουρα θα σταθείς στις εντυπωσιακές σκάλες.

Αυτές οι σκάλες είναι τόσο περίτεχνες και ανεβαίνουν στριφογυριστά, που νομίζεις ότι μπορεί και να φτάνουν πράγματι μέχρι τον Θεό.

Κάποια στιγμή θα αρχίσεις να περιφέρεσαι στον χώρο άσκοπα σαν χαμένος, μετά θα κάτσεις στο κέντρο, στο σημείο για προσευχή και συγκέντρωση, θα δεις τον εσταυρωμένο να κρέμεται από πάνω και κάπου εκεί θα συγκεντρωθείς και θα αρχίσεις να παρατηρείς.
Αν τότε για λίγο μπορέσεις να αφήσεις το κινητό ή τη φωτογραφική και να περιπλανηθείς ξανά, θα προσέξεις τα πράγματα καλύτερα και θα δεις ότι δεν υπάρχει πουθενά κάτι τυχαίο μέσα σε αυτόν τον χώρο.

Η πρόσοψη της Γέννησης

Στην ανατολική πλευρά της εκκλησίας προς το μέρος της θάλασσας, βρίσκεται η πρόσοψη που είναι αφιερωμένη στη Γέννηση. Το εσωτερικό μπλε της βιτρό λούζεται στο φως το πρωί, με τη γέννηση κάθε μέρας. Οι μπλε αποχρώσεις κυματίζουν στις ανάγλυφες επιφάνειες, θυμίζοντας κύμα. Ακόμη και το κάγκελο ξετυλίγεται σαν κορδέλα, σα να έχει κίνηση.

Από την έξω της πλευρά, η κεντρική της σκηνή είναι η φάτνη κάτω από το άστρο της Βηθλεέμ. Στη μέση υπάρχει η Παναγιά, ο Ιωσήφ, ο Χριστός μωρό, οι βοσκοί, οι μάγοι, οι άγγελοι με τρομπέτες. Παντού φιγούρες.

Ακόμη και οι αστερισμοί του Δεκεμβρίου έχουν αποτυπωθεί για να ξέρεις πώς ήταν ο ουρανός εκείνο το βράδυ. Τριγύρω στην πέτρα ξετυλίγεται όλη η παιδική ηλικία του Χριστού.
Οι σκηνές αγκαλιάζονται από τη φύση και τη δημιουργία, ζώα και φυτά ανακατεύονται ανεβαίνοντας ψηλά. Οι φιγούρες έχουν βασιστεί σε πραγματικούς ανθρώπους που είχαν τα χαρακτηριστικά τα οποία είχε φανταστεί ο πρώτος αρχιτέκτονας.

Στις κορυφές των πύργων, κάτι χρωματιστά που μοιάζουν με ζαχαρωτά, είναι φρούτα.

Είναι αλήθεια πως αυτά τα φρούτα αναρωτιόμουν αν ήταν κάτι που σχεδίασε ο Γκαουντί ή κάτι που φαντάστηκαν οι επόμενοι ότι θα σχεδίαζε ο Γκαουντί. Στην πλευρά της Γέννησης τα φρούτα είναι ανοιξιάτικα και καλοκαιρινά. Μούσμουλα (δέσπολες τα λέμε εμείς στην Κρήτη), κεράσια, δαμάσκηνα, ροδάκινα και αχλάδια.

Αυτή είναι η μόνη όψη που είδε ο Γκαουντί τελειωμένη.

Η πρόσοψη των Παθών

Η πρόσοψη των Παθών, βρίσκεται στη δυτική πλευρά της εκκλησίας προς το μέρος του βουνού. Το εσωτερικό πορτοκαλί της βιτρό λούζεται στο φως το απόγευμα, στη δύση του ηλίου.

Οι πορτοκαλί σχηματισμοί στα ανάγλυφα του κτιρίου, θυμίζουν πύρινες γλώσσες που χορεύουν, λες και τα χρώματα έχουν ρυθμό.

Από έξω οι αναπαραστάσεις είναι αιχμηρές δείχνοντας τον πόνο και τη θυσία μέσα από τις τελευταίες ημέρες του Χριστού. Ο μυστικός Δείπνος, το φιλί του Ιούδα, η Σταύρωση και άλλα. Υπάρχει περισσότερη γυμνή πέτρα και καθόλου φυσικές φόρμες όπως στην πλευρά της Γέννησης. Οι κολώνες στήριξης μοιάζουν με κόκαλα, ένα στοιχείο που εμφανίζεται συχνά στην αρχιτεκτονική του Γκαουντί, αλλά εδώ έχει πιο έντονο συμβολισμό.

Βλέποντας αυτήν την όψη καταλαβαίνεις ότι ο αρχιτέκτονας πια είναι άλλος. Αυτός που την ανέλαβε ακολούθησε το πνεύμα του Γκαουντί, αλλά είναι ξεκάθαρα διαφορετική η προσέγγιση του.

Τα φρούτα που βρίσκονται στους εξωτερικούς πύργους αυτής της όψης, είναι του φθινοπώρου και του χειμώνα. Μήλα, αμύγδαλα, σύκα, κάστανα, πορτοκάλια, ρόδια και λωτοί.

Η πρόσοψη της Δόξας

Βρίσκεται στη νότια πλευρά της εκκλησίας.  Είναι ασπριδερή και θα είναι η μεγαλύτερη και πιο εντυπωσιακή είσοδος.

Η κύρια είσοδος του Ναού.

Είναι αφιερωμένη στην Ανάσταση και τη Θεία Δόξα.

Στις εξωτερικές κορυφές θα βρεις τον συμβολισμό της Θείας Ευχαριστίας, δηλαδή ψωμί και σταφύλια (κρασί).

Εσωτερικά είναι η πιο λιτή πλευρά.

Κεντρικό της στοιχείο είναι το άγαλμα του St Jordi, του Αγίου Γεωργίου προστάτη της Καταλονίας, σχεδιασμένο από τον Josep Maria Subirachs. Στέκεται ψηλά, σε ένα μπαλκόνι στα 9 μέτρα και το ίδιο το άγαλμα έχει μήκος 3.

Δεν ξέρω αν πιάνεται για αμαρτία που θα το πω, αλλά έτσι όπως το είδα από μακριά, να στέκεται μπροστά σε ένα φωτεινό παράθυρο και να κάνει αντίθεση, το σχήμα του μου θύμισε τον Darth Vader.

Δεν είναι όμως ο Darth Vader, αλλά ο Άγιος Γεώργιος χωρίς σπαθί, χωρίς άλογο και χωρίς δράκο. Ένας σιωπηλός, στιβαρός φύλακας.

Τελικά οι Καταλονοί είναι ακόμη αντισυμβατικοί, ίσως να τους επηρέασε για πάντα ο Γκαουντί στα όλα τους.

Ο Josep Maria Subirachs είναι ο αρχιτέκτονας που έχει σχεδιάσει και την Άγια Οικογένεια με παρόμοιο αφαιρετικό ύφος εξωτερικά του κτιρίου στην πρόσοψη των Παθών. Έχει μάλιστα απεικονίσει και τον ίδιο τον Γκαουντί στη σκηνή.

Σε αυτήν την πλευρά της εκκλησίας οι πόρτες έχουν σκαλισμένο ολόκληρο το Πάτερ υμών στα Καταλανικά και δίπλα μερικές φράσεις του σε πενήντα γλώσσες.

Εννοείται μια από αυτές η ελληνική.

Το πόμολα της κεντρικής μπρούτζινης πόρτας της Sagrada Familia είναι τα αρχικά A και G, ένα σε κάθε πλευρά.

Η υπογραφή του καλλιτέχνη σε αυτόν τον τεράστιο, ζωντανό πίνακα.

Το δάσος της Sagrada

Ο Γκαουντί παρατηρούσε τη φύση και έπαιρνε ιδέες. Δεν χρησιμοποιούσε όμως μόνο την ομορφιά της, αλλά τη μελετούσε για να καταλάβει τη μηχανική της και να στηρίξει και πρακτικά τα έργα του.

Για το εσωτερικό της εκκλησίας εμπνεύστηκε από το δάσος. Ήθελε να θυμίζει τα δέντρα που σηκώνονται ψηλά, με τα κλαδιά τους να μπλέκονται και τον ήλιο να τρυπώνει παιχνιδιάρικα.

Τα κατάφερε τελικά, γιατί όπου και να κοιτάξεις μπαίνει φως σε συμφωνία χρωμάτων.

Και επειδή ένα δάσος έχει και ήχους δημιούργησε θέσεις για τη χορωδία.

Οι κολώνες

Κάνοντας έναν γύρο, στη μέση όλου αυτού, η ματιά μου έπεσε στη βάση μιας κολώνας. Ένα δαντελωτό σχήμα που καμπύλωνε και πατούσε στο έδαφος χωρίς να σχηματίζει γωνία.

Ακούμπησα την κολώνα, την ακολούθησα με το βλέμμα και τότε όλα μπήκαν στη θέση τους. Η κολώνα σηκώνεται ψηλά φτάνει μέχρι το ταβάνι, διακλαδίζεται και εκεί περιπλέκεται σε λουλούδια και σχήματα. Όπως και τα δέντρα δεν είναι ποτέ ακριβώς ίδια, έτσι και οι κολώνες αυτές δεν είναι ίδιες μεταξύ τους, αλλά όλες μαζί στηρίζουν τον Ναό.

Καθόμουν εκεί και κοιτούσα αυτήν τη μικρή λεπτομέρεια στη βάση της κολώνας συγκινημένη και σκεφτόμουν:

Ο Γκαουντί κατάφερε να τα κάνει όλα με τον δικό του τρόπο. Ονειρεύτηκε την ομορφιά και τη ζωγράφισε τρισδιάστατα.

Και μετά τριγύρισα άλλη μια φορά, σα να μην υπήρχε κανείς σε αυτήν την εκκλησία.

Ποιος πληρώνει τη Sagrada

Για να γίνει η Sagrada χρειάστηκαν χρήματα. Από την αρχή η ιδέα ήταν αυτή η εκκλησία να χτιστεί με επώνυμες και ανώνυμες προσφορές. Το expiatori στον τίτλο της, που σημαίνει εξιλεωτική, είχε ακριβώς αυτή τη σημασία. Δίνεις τον οβολό σου και εξιλεώνεσαι για τις αμαρτίες σου. Αν και δεν μοιάζει φτωχική, τη λένε και “εκκλησία των φτωχών”.

Αυτόν τον ενάμιση αιώνα που χτίζεται, η όρεξη για προσφορά και εξιλέωση δεν ήταν πάντα δεδομένη. Οι πρώτοι άνθρωποι που χρηματοδότησαν το έργο ήξεραν ότι δεν θα το δουν ποτέ ολοκληρωμένο. Οι επόμενοι ήξεραν ότι ούτε τα εγγόνια τους δεν θα το προλάβουν.

Χρειάστηκαν αρκετές καμπάνιες για να ανανεώνεται το όραμα και να νιώσουν όλοι μέρος του, έτσι ώστε να συνεχίσουν να το χρηματοδοτούν και να εξιλεώνονται. Για αυτόν τον σκοπό χρησιμοποιήθηκαν φράσεις όπως:

The Temple will look like this, thanks to Gaudi and you

ή αλλιώς…να μπορούμε να πούμε “Τον Ναό αυτόν μαζί τον φτιάξαμε”.

Πράγματι, με τόσους επισκέπτες από όλον τον κόσμο που έρχονται να δουν την πιο διάσημη, υπό κατασκευή εκκλησία  και πληρώνουν το εισιτήριο τους, τώρα πια μπορείς να πεις ότι τη Sagrada Familia την φτιάχνουμε όλος ο κόσμος μαζί.

Και αν του χρόνου όντως σηκωθεί ο τελευταίος πύργος και ηχήσουν όλες οι καμπάνες της Sagrada Familia, πολύ θα ήθελα να είμαι εκεί.